قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه » فیش منبر » فاطمیه » شرح خطبه فدکیه جلسه شانزدهم

شرح خطبه فدکیه جلسه شانزدهم

بسم الله الرحمن الرحیم

فیش منبر

شرح خطبه فدکیه

 حضرت فاطمه زهرا
سلام الله علیها

حضرت آیت الله آقا
مجتبی تهرانی

کانال فیش منبرومرثیه درایتا

https://eitaa.com/fishemenbar

عرضه در سایت طلبه یار
= http://www.talabeyar.ir

جلسه شانزدهم

شرح خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیها)

أعوذ بالله من الشيطان الرجيم، بسم الله الرحمن الرحيم،
 الحمدلله ربّ العالمين و صلّي الله علي محّمد و آله الطيبين الطاهرين و لعنة
الله علي اعدائهم اجمعين.

پاسخ حضرت زهرا(س) به ابوبكر

حال حضرت زهرا(س) شروع می‏كند به پاسخ دادن و می‏فرمايد:

* سُبْحانَ اللّهِ، مٰا كٰانَ أَبی رَسُولُ اللّهِ(ص) عَنْ
كِتابِ اللّهِ صادِفاً وَ لا لِأَحْكٰامِهِ مُخالِفاً.

سُبْحانَ اللّه، هيچ‏گاه پدر من از كتاب خدا اعراض نكرد و با
احكام قرآن مخالفت نكرد.

حضرت با گفتن سبحان اللّه تعجب خود را از حرفهای ابوبكر نشان
می‏دهد، بعد می‏فرمايد: من احكام قرآن را برایت گفتم تو حديث جعلی می‏آوری كه من
از پدر تو اطاعت كردم و با اين حيله به پدر من نسبت می‏دهی كه با قرآن مخالفت كرده
است وقتی قرآن می‏گويد: وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ[۱]
يعنی پيامبران ارث می‏گذارند، بعد تو حدیث می‏آوری که پدر من گفته پیامبران ارث
نمی‏گذارند. يعنی درد ديگری هم بر من اضافه كردی و آن اين كه به پدر من تهمت
می‏زنی كه در حديث، خلاف قرآن سخن گفته حال آنكه پدر من هرگز مخالفت با قرآن نكرد.

* بَلْ كٰانَ يَتَّبِعُ أَثَرَهُ وَ يَقْفُو سُورَهُ،
اَفَتَجْمَعُونَ اِلَی الْغَدْرِ اعْتِلالاً عَلَيْهِ بِالزُّورِ وَ الْبُهْتانِ

بلكه همواره از احكام قرآن تبعيت می‏كرد و دنباله‏رو سوره‏های
قرآنی بود. يعنی از همان آيه‏ها كه برای تو خواندم هم پيروی كرد. آيا شما همگی
مجتمع شده‏ايد برای خيانت؟ بعد هم برای خيانتتان دروغ و بهتان به پدر من نسبت
می‏دهيد؟ حضرت(س) در اين عبارت ابتدا می‏گويد پدر من كه همواره تابع و مطيع همۀ
قرآن بود امّا آمديد اجماع كرديد عليه قرآن و بعد هم با جعل حديث و دروغگويی پدر
مرا به مخالفت به قرآن متهم كرديد.

حجّيّت و محدودۀ اجماع

در اينجا يك مسئلۀ ديگر هم مطرح می‏شود كه اجماع تا كجا حجّيت
دارد و اصلاً در چه مواردی است. مثلاً در قرآن كريم آمده است:

اَلزّانِيَةُ وَ الزّٰانی فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما[۲]

زانی و زانيه را حد بزنيد.

حال فرض كنيد گروهی يك انتخابات راه انداختند و رأی‏گيری كردند
بعد گفتند اكثريت مسلمين گفتند زنا اشكال ندارد. آيا اين رأی و اجماع معتبر است؟
يا مثلاً در مورد دزدی و حد آن رأی‏گيری كنند بگويند با رأی‏گيری و اجماع آيۀ
فَاقْطَعُوا اَيْدِيَهُما[۳]
يعنی دست دزد را قطع كنيد را كنار می‏گذاريم. آيا اصلاً چنين اجماعی صحيح است؟
پاسخ روشن است، نه اجماع و اكثريت كه حتّی خود پيغمبر اكرم(ص) هم حق ندارد با كتاب
خدا مخالفت كند و بر خلاف احكام آن عمل كند. فقهای شيعه اجماع را تنها بعنوان اين
كه كاشف از قول معصوم است معتبر می‏دانند و حتّی قول معصوم هم تا آنجا حجّيّت دارد
كه با كتاب خدا مخالفت و تعارض نداشته باشد. در روايات هم آمده كه اگر ديديد
روايتی با آيۀ قرآن مخالف است آن روايت را اِضْرِبْهُ عَلَی الْجِدٰارِ به
ديوار بزن و به آن روايت عمل نكن. بنابراين با اجماع مسلمين و اكثريت و اين قبيل
مسائل كه نمی‏توان احكام خدا را كنار گذاشت. لذا حضرت(س) می‏گويد شما اجماع در
خيانت كرديد بعد هم بجای اين كه مثلاً حديثی جعل كنيد كه حداقل ظاهراً مخالف صريح
قرآن نباشد آمده‏ايد حديثی جعل كرده‏ايد درست مخالف قرآن و آن را به پدر من نسبت
داده‏ايد، يعنی يك حرف باطل و تهمت را به پيغمبر اكرم(ص) نسبت داديد و اين خيانت
ديگری است كه شما غير از آن جعل حديث مرتكب شديد.

افشای سوابق خيانت غاصبان

* وَ هٰذٰا بَعْدَ وَفاتِهِ شَبيهٌ بِما بُغِی لَهُ مِنَ
الْغَوائِلِ فی حَيٰاتِهِ

و اين عمل خيانتی كه شما بعد از وفات پيغمبر(ص) كرديد نظير
همان غائله‏هايی است كه در زمان حيات آن حضرت انجام داديد. اين عبارت حضرت(س) روشن
می‏كند كه اين كارها تازگی ندارد و اين گروه قبلاً هم غائله می‏كردند، غائله نوعی
از توطئه است يعنی شما قبلاً هم توطئه می‏كرديد يعنی شما سابقه‏دار هستيد و من شما
را از قبل می‏شناسم. می‏دانيد توطئه‏های بسياری عليه پيغمبر(ص) صورت گرفت شايد
آخرين آنها هم رم دادن مركب ايشان بود كه برخی در آن دست داشتند. بعد از اينكه
حضرت پس از اشاره به اين كه شما را خوب می‏شناسم به پاسخ مطالب ابوبكر می‏پردازد و
می‏فرمايد:

* هٰذا كِتابُ اللّهِ حَكَماً عَدْلاً وَ ناطِقاً فَصْلاً
يَقُولُ «يَرِثُنی وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ»
[۴] «وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ»[۵]

اين كتاب خداست كه داوری عادلانه می‏كند و حق و باطل را از هم
جدا می‏سازد. قرآن می‏فرمايد: حضرت زكريا از خدا خواست فرزندی به من عطا كن كه از
من و آل‏يعقوب ارث ببرد و خداوند يحيی را عنايت كرد و در آيۀ ديگر می‏فرمايد: و
سليمان از داود ارث برد.

تا اينجا حضرت(س) مسئلۀ ميراث بردن فرزندان انبياء از انبياء
را مطرح فرمود.

* فَبَيّنَ عَزَّ وَ جَلَّ فيما وَزَّعَ عَلَيْهَ مِنَ
الْأَقْساطِ وَ شَرَّعَ مِنَ الْفَرائِضِ وَ الْميراثِ وَ أباحَ مِنْ حَظِّ
الذُّكْرانِ وَ الاناثِ ما أزاحَ بِهِ عِلَّةَ الْمُبْطِلينَ

و خداوند در قرآن ارث را توزيع و واجبات ارث و حدود ميراث و
سهم پسر و دختر را بيان فرموده است.

* وَ أزالَ التَّظَنّی وَ الشُّبُهاتِ فِی الْغابِرينَ

به طوری هم بيان فرموده كه گمانها و شبهات افراد بيهوده‏گو و
دروغ‏گو را از بين برده است.

اشاره به اينكه آيات ارث به قدری واضح و بيان آن رساست كه جايی
برای ابهام باقی نگذاشته است و همين، كار شما را در جعل حديث افشا می‏كند و جايی
برای فتنه باقی نمی‏گذارد.

حضرت می‏فرمايد: من از قرآن شاهد می‏آورم قرآن هم كه صريحاً
احكام را بيان كرده و شبهات كسانی مثل شما را كه در آينده بخواهند در ذهنها ايجاد
كنند زائل كرده است. بنابراين چرا با خيانت و جعل دروغ منكر قرآن شده‏ايد. البته
دليلش روشن است و علت يك چيز بيشتر نيست:

دليل اصلی مخالفت با قرآن

* كَلاّ بَلْ سَوَّلَتُ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْراً

نه چنين است كه می‏گويند، بلكه هواهای نفسانی بر شما غالب شده
است.

* فَصَبْرٌ جَميلٌ

پس بايد صبر پسنديده پيشه كرد.

ببينيد حضرت(س) چقدر زيبا ضمن استفاده از آيات سورۀ يوسف
می‏فرمايد شما كه دست بردار نيستيد پس ما بايد صبر كنيم تا نزد خدا پسنديده باشد،
طوری كه نه ضربه به اسلام بخورد و نه ما كوتاه آمده باشيم. يعنی طوری صبر می‏كنيم
كه طبق وظيفۀ شرعی‏مان عمل كرده باشيم. اشاره به اينكه اوّلاً منشاء عمل شما دين و
دلسوزی برای مسلمين و مصلحت آنان نبود بلكه حبّ جاه و رياست‏طلبی شما بود.

ثانياً شما دست بردار نيستيد و قرآن هم در شما اثر ندارد.

ثالثاً ما هم به شما مقابله نمی‏کنیم و صبر پسندیده پیشه
می‏کنیم.

رابعاً ما از تهمتی كه به پيامبر می‏زنيد و توجيهات شيطانی
شما، به خداوند پناه می‏بريم.

* وَ اللّهُ الْمُسْتَعانُ عَلیٰ ما تَصِفُونَ[۶]

و خداوند در مقابل آنچه شما توصيف كرديد به ما كمك‏كننده است.

در اينجا حضرت زهرا(س) می‏گويد شما نه تنها ظلم كرديد بلكه
تهمت هم می‏زنيد آن هم نه فقط به پدرم كه به من هم تهمت می‏زنيد، زيرا به من
می‏گوييد چيزی را در اختيار داشته‏ام كه غصب بوده و ارث پدرم نبوده است و اين
آنجايی است كه فقط خدا بايد در مقابل اين خيانتها و تهمتهای شما به ما كمك كند.
آيه‏ای را هم كه حضرت(س) تلاوت می‏كند مربوط به حضرت يوسف است كه نه تنها مظلوم
واقع شد بلكه مورد تهمت هم قرار گرفت. حضرت زهرا(س) هم می‏گويد شما زير پوشش دين و
مقدّس‏بازی حق را پايمال می‏كنيد و بعلاوه به من هم تهمت می‏زنيد. امان از هنگامی
كه خلاف شرع را در قالب شرع جلوه دهند و متشرّع را خلافكار و برعكس، خلافكار را
متشرّع جلوه دهند كه در اين صورت وَ عَلَی الإسْلامِ السَّلام.

سخن مجدّد ابوبكر

 فَقالَ أَبُوبَكرٍ: صَدَقَ اللّهُ وَ رَسولُهُ[۷] وَ صَدَقَتْ اِبْنَتَهُ وَ أَنْتِ مَعْدَنُ
الْحِكْمَةِ وَ مَوْطِنُ الْهُدیٰ وَ الرَّحْمَةِ وَ رُكْنُ الدِّينِ وَ عَيْنُ
الْحُجَّةِ لاأَبْعَدُ صَوابِكِ وَ لاأَنْكِرُ خِطابِكِ

سپس ابوبكر گفت خدا و پيغمبرش راست گفتند و دختر پيغمبر هم
راست گفت و تو ای دختر پيغمبر كانون حكمت، پايگاه هدايت، ركن دين و پيكرۀ حجّت
خدايی. من نمی‏خواهم حق تو را از تو دور كنم و خطابه‏ات را هم منكر نيستم.

چگونه می‏شود با مطالبی كه بين حضرت(س) و ابوبكر مبادله شد اين
جمله را معنا كرد.

امّا گفتۀ الهی را حضرت(س) مطرح كرد و آن اين كه فرزندان
انبياء از انبياء ارث می‏برند و به طور كلّی منسوبين مؤمنين از يكديگر ارث می‏برند
و امّا آنچه را ابوبكر به پيغمبر(ص) نسبت داد حديثی بود كه فرزندان انبياء از
انبياء ارث نمی‏برند و امّا آنچه حضرت(س) گفت همان چيزی بود كه در كتاب اللّه يعنی
قرآن بود. حال چطور ابوبكر می‏گويد هم خدا راست گفت هم پيغمبر(ص) و هم حضرت
زهرا(س)؟ چون اگر خداوند راست می‏گويد كه فرزندان انبياء ارث می‏برند پس طبق نقل
ابوبكر در آن حديث مجعول پيغمبر(ص) نعوذ باللّه دروغ گفته كه فرزندان انبياء ارث
نمی‏برند، و اگر آنچه را كه ابوبكر از پيغمبر(ص) نقل كرده است راست است پس كتاب
خدا نعوذ باللّه دروغ است و اگر حضرت زهرا(س) كه فرموده من هم ارث می‏برم راست
گفته پس آنچه ابوبكر به پيغمبر نسبت داده دروغ است.

بنابراين در هر صورت ثابت می‏شود كه اين ابوبكر است كه دروغ
می‏گويد نه خداوند و نه پيغمبر(ص) و نه حضرت زهرا(س). و از جمله همين جملۀ ابوبكر
كه می‏گويد صَدَقَ اللّهُ وَ رَسولُهُ[۸]
وَ صَدَقَتْ اِبْنَتَهُ دروغ است. چون اجزای آن بنا بر ادعاهای خود ابوبكر با هم
سازگار نيستند پس معلوم می‏شود ابوبكر به همين جملۀ خودش هم باور نداشته و دروغ
گفته است.

دقت كنيد اولاً ابوبكر باز هم نمی‏تواند كوچكترين خدشه‏ای به
شخصيت و سخنان حضرت(س) وارد كند، زيرا شخصيت حضرت زهرا(س) آن قدر عظيم بود كه كسی
جرأت نداشت او را انكار كند، از طرفی هم ابوبكر گير كرده كه چه كار كند؟ نه
می‏تواند بصراحت منكر قرآن شود نه می‏تواند جواب استدلالهای حضرت(س) را بدهد.
بنابراين سعی می‏كند راه گريزی پيدا كند و می‏گويد:

تقصيرها را به گردن مردم انداختن

* هوُلاءِ الْمُسْلِمُونَ بَيْنی وَ بَيْنَكَ، قَلِّدُونی مٰا
تَقَلَّدْتُ وَ بِاِتِّفاقٍ مِنْهُمْ أَخَذْتُ ما أَخَذْتُ غَيْرَ مُكٰابِرٍ وَ
لاْمُسْتَبِدٍّ وَ لامُسْتَأثِرٍ وَ هُمْ بِذلِكَ شُهُودٌ

ابوبكر می‏گويد: اين مسلمانها حَكَم باشند بين من و تو و شاهد
ميان ما باشند. اينها آمدند قلادۀ خلافت را به گردن من افكندند. و با اتّفاق مردم
گرفتم آنچه را گرفتم نه از روی خودبزرگ‏بينی و تكبّر و استبداد و حبّ جاه و هوای
نفس و مقدّم داشتن خود بر ديگران و خود اين مردم هم بر اين مطلب شاهدند. در اينجا
دو نكته قابل تأمل است:

اوّل ـ بحث ابوبكر با حضرت زهرا(س) در مورد فدك بود. اجماع
مسلمين هم كه در مورد غصب فدك نبود، پس ابوبكر در واقع می‏گويد مسلمين در خلافت من
اجماع كردند، پيغمبر هم گفته است هر كس خليفه است بايد اموال خليفۀ بعدی را در دست
بگيرد پس من هم فدك را گرفتم و لذا اجماع مسلمين در مسئلۀ خلافت را با واسطه قرار
دادن آن حديث مجعول به مسئلۀ فدك سرايت داده و با يك استدلال ظاهری غصب فدك را به
اجماع مسلمين نسبت داده است. در حالی كه همان حديث كه واسطه در اين استدلال است
مورد انكار حضرت زهرا(س) قرار گرفت و اين نتيجه‏گيری ابوبكر خود مغلطه‏ای بيش
نيست.

دوّم ـ در اينجا باز هم ابوبكر ميان دعوا نرخ تعيين می‏كند و
می‏خواهد پايۀ خلافت خودش را محكم كند. در اين عبارت ابوبكر سعی می‏كند به آن جملۀ
حضرت زهرا(س) كه از آيۀ سورۀ يوسف استفاده كرد و گفت بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ
اَنْفُسُكُمْ يعنی نفس‏تان شما را گمراه كرد پاسخ دهد، لذا می‏گويد من كه دنبال
جاه‏طلبی نبودم، اين مردم خلافت را گردن من گذاشتند و من با نظر و اتّفاق آنان فدك
يا خلافت را گرفتم. در اينجا او از روشی استفاده می‏كند كه امروز هم رايج است،
يعنی گاه بعضی می‏خواهند خلاف حكم خدا و حكم كتاب خدا عمل كنند به اصطلاح امروزی
توپ را از زمين خود خارج می‏كنند و به زمين مردم می‏اندازند و می‏گويند مردم اين
طور خواستند یا رأی مردم بود. ما بر اساس دمكراسی عمل كرديم و مردم هم رأی دادند
كه خلاف حكم خدا اجرا شود! اينجا هم ابوبكر می‏گويد من قبول دارم سخنان تو همه
درست است، امّا چون مردم از من خواستند و حكومت را گردن من گذاشتند من هم عمل
كردم. البته اين حرف او هم صادقانه نيست زيرا مردم هرگز رأی به او ندادند بلكه فقط
پنج نفر در سقيفه جمع شدند و در مورد همه چيز تصميم‏گيری كردند بعد هم با تهديد و
تطميع و… از مردم بيعت گرفتند.[۹]


[۱]. نمل /۱۶٫

[۲]. نور /۲٫

[۳]. مائده /۳۸٫

[۴]. مريم /۶٫

[۵]. نمل /۱۶٫

[۶]. يوسف /۱۹٫

[۷]. نسخۀ ديگر: و صدق رسول.

[۸]. نسخۀ ديگر: و صدق رسول.

[۹]. دقت كنيد، ابوبكر پای مردم را به دروغ به
وسط كشيد. امّا بر فرض كه همۀ مردم هم گفته باشند، آدمی بايد به حُكم خدا عمل كند
نه به حُكم مردم. در يك جمله بايد گفت زهرا(س) خداسالاری را مطرح می‏كند و ابوبكر
مردم‏سالاری را، زهرا (س) خدا محوری و آيات و نص صريح قرآن را مطرح می‏كند و
ابوبكر مردم‏محوری را.

بازدیدها: 62

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *